เนื้อเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย แบ่งออกเป็น ๑๒ ตอน ดังนี้

ตอนที่ ๑ เริ่มบทกวี 
        ประกอบด้วยร่ายสุภาพ ๑ บท และโคลงสี่สุภาพ ๓ บท กล่าวถึงพระบรมเดชานุภาพของพระมหากษัตริย์ เป็นการยอพระเกียรติสมเด็จพระนเรศวรมหาราชว่าชนะราชศัตรู พระเกียรติยศ แผ่ไปทั่วแผ่นฟ้าแผ่นดิน กษัตริย์ทุกทิศ ทุกประเทศต่างก็มาสวามิภักดิ์ ถวายบ้านเมือง ของตนมาเป็นเมืองขึ้น กรุงศรีอยุธยามั่งคั่งด้วยทรัพย์สมบัติ ประชาชนอยู่อย่างร่มเย็น เป็นสุขทั่วหน้า พระเกียรติยศแผ่เลื่องลือเป็นที่สรรเสริญทั่วโลก

ตอนที่ ๒ เหตุการณ์ทางเมืองมอญ
       กล่าวถึงพระเจ้ากรุงหงสาวดี กษัตริย์พม่าขณะนั้น ทรงทราบข่าวว่าพระมหาธรรมราชาสวรรคต ทรงคาดว่าพระราชโอรสทั้งคู่ คือ พระนเรศวร และพระเอกาทศรถจะต้องแย่งชิงราชสมบัติกัน เห็นเป็นโอกาสดีที่จะยกกองทัพมาตีไทย จึงมีรับสั่งให้พระมหาอุปราชา
นําทัพมาตีกรุงศรีอยุธยา พระมหาอุปราชากราบทูลว่าโหรทํานายว่าพระองค์กำลังมีเคราะห์ถึงฆา พระเจ้านันทบุเรงก็ตรัสประชดว่า ถ้าพระมหาอุปราชาเกรงจะมีเคราะห์ร้าย ก็ให้เอาเสื้อผ้าผู้หญิงมาสวมจะได้สิ้นเคราะห์ พระมหาอุปราชาได้ฟังคําเยาะเย้ยของพระราชบิดาว่าพระองค์ขลาด ดังสตรีเช่นนั้น ก็ทรงอับอายบรรดาอํามาตย์ข้าราชการทั้งหลาย ทั้งเกรงพระราชอาญา จึงเกิดขัตติยมานะรับอาสายกกองทัพมาตีไทย
        พระเจ้ากรุงหงสาวดีจึงประกาศเกณฑ์พลเมืองเชียงใหม่ และเมืองขึ้น ทั้งหลายมารวมกันที่ กรุงหงสาวดี เมื่อกองทัพพร้อมแล้วจะเคลื่อนทัพ ในตอนเช้า คืนนั้นพระมหาอุปราชาเสด็จไปล่ำลา พระสนมจนเวลารุ่งสว่าง แล้วเสด็จเข้าไปกราบทูลลาพระราชบิดา
พระเจ้ากรุงหงสาวดีพระราชทานพรให้ได้ชัยชนะ และพระราชทานพระบรมราโชวาท ๘ ประการ คือ
        ๑. มองสิ่งใดให้ลึกซึ้ง อย่าหูเบา
        ๒. อย่าทําอะไรตามใจชอบ โดยไม่คิดถึงใจผู้อื่น
        ๓. ให้เอาใจทหารให้มีกำลังใจฮึกเหิม กล้าหาญในการสู้รบเสมอ
        ๔. อย่าไว้ใจคนขลาดและคนเขลา
        ๕. ควรรอบรู้ในการจัดกระบวนทัพทุกรูปแบบ
        ๖. รู้หลักพิชัยสงคราม การตั้งค่าย
        ๗. รู้จักปูนบําเหน็จความดีความชอบแก่แม่ทัพนายกองที่เก่งกล้าสามารถ
        ๘. มีความเพียรพยายามอย่าได้เกียจคร้าน

ตอนที่ ๓ พระมหาอุปราชายกทัพเข้าเมืองกาญจนบุรี
         พระมหาอุปราชายกกองทัพผ่านด่านเจดีย์สามองค์ ซึ่งเป็นเขตแดนระหว่างไทยกับพม่า ระหว่างที่เดินทัพเข้ามาในเขตแดนไทยนั้น พระมหาอุปราชาก็คร่ำครวญคิดถึงนางอันเป็นที่รักมาโดยตลอดทาง
        ฝ่ายเมืองกาญจนบุรีเมื่อได้ทราบข่าวศึก จึงให้อพยพผู้คนไปซุกซ่อนอยู่ในป่าคอยสืบข่าวเหตุการณ์ฝ่ายข้าศึก และทำหนังสือไปกราบทูลให้สมเด็จพระนเรศวรทรงทราบ
        พระมหาอุปราชาให้เคลื่อนกองทัพมาทางลำกระเพิน ให้พระยาจิตตองเป็นแม่กองทำสะพานเรือกไม้ไผ่ข้ามลำน้ำ กองทัพมาถึง
เมืองกาญจนบุรีพบแต่เมืองร้าง พระมหาอุปราชาประทับแรมที่เมืองกาญจนบุรี ๑ คืน แล้วเดินทัพมาถึงตําบลพนมทวน เกิดลมเวรัมภาพัดฉัตรหัก โหรทั้งหลายต่างรู้ว่าเป็นเหตุร้าย แต่ไม่กล้าทูลตามตรง ทูลแต่สิ่งดี ๆ เพื่อกลบเกลื่อนว่า ถ้าเกิดในเวลาเช้าย่อมชั่วร้าย แต่ถ้าเกิดในช่วงเย็นย่อมดี ขอพระองค์อย่าขุ่นเคืองทุกข์ใจไปเลย จะทรงมีลาภปราบศัตรูข้าศึกไทยได้แน่นอน  พระมหาอุปราชา
ไม่เชื่อคำทำนาย ทรงนึกหวั่นวิตกว่าจะแพ้กองทัพไทยทรง ครํ่าครวญถึงพระบิดาว่า ถ้าพระองค์สิ้นพระชนม์ในการสงคราม พระบิดาจะได้ใครช่วยเหลือต่อไป
        
ทางฝ่ายไทย เจ้าเมืองสิงห์บุรี สวรรค์บุรี สุพรรณบุรี ทราบข่าวศึกให้ชาวเมืองอพยพครอบครัวหนีไปอยู่ในป่า แล้วทําหนังสือ
มากราบทูลสมเด็จพระนเรศวรให้ทรงทราบข่าวศึก

ตอนที่ ๔ สมเด็จพระนเรศวรทรงปรารภเรื่องตีเมืองเขมร
        ทางกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระนเรศวรเสด็จขึ้นครองราชสมบัติ ทรงปกครองแผ่นดินด้วย ความเป็นธรรม ราษฎรอยู่ร่มเย็นเป็นสุขกันทั่วหน้า พระองค์ปรารภเรื่องจะไปตีกัมพูชา แต่ทรงเป็นห่วงศึกฝ่ายพม่าจะกลับมาทำสงครามอีก จึงโปรดให้พระยาจักรีเป็นผู้ดูแล    พระนครระหว่างที่พระองค์ไม่อยู่ พอดีทูตจากเมืองกาญจนบุรีเข้ามาแจ้งข่าวศึกว่า พม่ากำลังยกกองทัพเข้ามาตีไทย สมเด็จพระนเรศวรทรงดีพระทัยมากที่จะได้ทำศึกกับพม่า จึงได้เล่าเรื่องข่าวศึกให้สมเด็จพระเอกาทศรถทราบทุกประการ

 

ตอนที่ ๖ พระนเรศวรทรงตรวจเตรียมทัพ
         สมเด็จพระนเรศวร ให้โหรหาฤกษ์ยามดีเพื่อเคลื่อนพลไปรบ หลวงญาณโยคโลกทีป โหรหลวงถวายคำพยากรณ์ทูลว่า พระองค์ได้จตุรงคโชค ให้เสด็จเคลื่อนทัพในวันอาทิตย์ขึ้น ๑๑ ค่ำ เดือนยี่ เวลา ๘ นาฬิกา ๓๐ นาที เมื่อได้มงคลฤกษ์จึงเคลื่อนทัพ พระองค์เสด็จทางชลมารคไปขึ้นบกประทับแรมที่ปากโมก จังหวัดอ่างทอง ทรงปรึกษาเหล่าขุนนางเรื่องการศึก จนล่วงเข้ายามสามก็เสด็จเข้าที่บรรทม ครั้นถึงเวลา ๔ นาฬิกา พระองค์ทรงสุบิน เป็นศุภนิมิตว่ามีกระแสน้ำไหลบ่ามาจากทิศตะวันตก พระองค์ได้ลุยน้ำต่อสู้กับจระเข้และได้ฟันจระเข้ตาย ทันใดนั้นกระแสน้ำ ก็เหือดแห้งหายไป โหรทูลทำนายว่าพระสุบินครั้งนี้ เกิดเพราะเทวดาสังหรณ์ให้ทราบเป็นนัยว่าน้ำซึ่งไหลท่วมป่าทางทิศตะวันตกนั้นคือกองทัพพม่า ส่วนจระเข้นั้นคือพระมหาอุปราชา การสงครามนี้้ยิ่งใหญ่ ถึงขนาดต้องกระทำยุทธหัตถี และพระองค์จะเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะ
        ในระหว่างที่คอยพิชัยฤกษ์อยู่ ทั้งสองพระองค์ทอดพระเนตรเห็นพระบรมสารีริกธาตุเปล่ง รังสีโชติช่วงขนาดเท่าผลส้มเกลี้ยง ลอยมาในท้องฟ้าทางทิศใต้ ลอยวนรอบกองทัพเป็นทักษิณาวรรต ๓ รอบ แล้วลอยผ่านไปทางทิศเหนือ ทั้งสองพระองค์กราบนมัสการ
พระบรมสารีริกธาตุด้วยความปลาบปลื้มปิติยินดียิ่ง
        สมเด็จพระนเรศวรทรงช้างไชยานุภาพ ส่วนพระเอกาทศรถทรงช้าง พลายปราบไตรจักร เสด็จเคลื่อนขบวนทัพ

Comment

Comment:

Tweet

ตอนที่ ๕ ไปไหนคะ

#26 By รัตนา กาลจักร (49.230.122.30|49.230.122.30) on 2014-12-10 11:33

ตอนที่ 7 -12 ยุไหนอ่ะ อยากได้
embarrassed

#25 By (49.230.126.54|10.167.107.248, 49.230.126.54) on 2014-02-22 16:25

#24 By (27.145.217.87|27.145.217.87) on 2014-02-17 20:40

#23 By (27.145.217.87|27.145.217.87) on 2014-02-17 20:40

84864468168

#22 By 94846484 (110.78.185.23) on 2013-10-10 14:43

Thanks ka

#21 By SoulveeLover (103.7.57.18|101.109.205.24) on 2013-07-04 21:27

แต่งด้วยลิลิตสุภาพ ประกอบด้วย ร่ายสุภาพ โคลงสองสุภาพ โคลงสามสุภาพ และโคลงสี่สุภาพ แต่งสลับกันไป จำนวน 439 บท โดยได้แบบอย่างการแต่งมาจากลิลิตยวนพ่ายที่แต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนต้น
ผมขอชื่นชมท่านในการเเต่งมากๆเลยครับ เนื้อเรื่องก็สนุกด้วยครับ555

#20 By Mister kang on 2012-08-29 20:23

ขอบคุณค่ะ น่าจะมีแปลศัพท์ให้้ด้วย

#19 By se (223.204.234.108) on 2012-02-11 12:51

#18 By aoo (110.171.74.99) on 2012-01-30 23:39

open-mounthed smile
ขอบคุณคับ

#17 By SOMRAK (101.108.183.158) on 2011-12-14 18:18

ขอบคุณมากคร๊าฟ แต่ผมอยากได้ ตอนที่ 7-12 เพิ่มนะคับ

#16 By TOE (49.229.182.21) on 2011-11-06 10:41

ขอบคุณมากๆ เลยค่ะ

#15 By noon (192.168.1.124, 113.53.202.109) on 2011-10-26 18:52

#14 By ดนนราน (118.173.1.33) on 2011-07-31 09:58

ขอบคุณมาก ๆ ค่ะ ทำให้เข้าใจมากขึ้น ^^

#13 By p=b (223.207.127.12) on 2011-07-17 14:56

ตอนที่5 หายไปไหนเอ่ย

#12 By (1.46.54.97) on 2011-06-04 18:49

เนื้อหาสาระดีจะ

#11 By sj (180.180.42.68) on 2011-02-06 15:09

ขอบคุณมาก ๆ ค่ะ confused smile open-mounthed smile

#10 By พลอย สุชาดา (110.49.180.62) on 2011-02-04 20:04

พุ่งนี้ๆๆมีสอบๆๆๆ ตื่นเต้นๆๆ


ขอบคุณๆมากค่ะ

ขอให้ สอบผ่าน สาธุ

#9 By ... (223.204.23.70) on 2011-01-31 21:54

กำลังปั่นรายงานส่งอาจารย์พอดีเลยค่ะ

ขอบคุณมากนะค่ะ T^T

#8 By S | ● p é on 2011-01-25 18:43

วันนี้สอบเรื่อง ลิลิตตะเลงพ่าย ตอนบ่ายจร๊า
อ่านเรื่องสรุปเข้ามากกว่าอ่านในหนังสือมากเลยคร้า
ขอบคุณมากจร๊า

#7 By กรีนนัท (124.120.235.240) on 2010-12-17 06:24

ขอบคุณมากๆค่ะ
คุณครูอรยุดาbig smile

#6 By K-phophin (183.88.116.169) on 2010-12-09 07:23

ขอบคุณนะค่ะ

#5 By khwan (1.47.232.182) on 2010-11-11 18:13

ขอบคุณมากเลยค่ะกำลังทำรายงานเรื่องนี้พอดีเลย

#4 By (112.142.169.164) on 2010-09-14 16:33

#3 By (119.31.121.72) on 2010-09-11 10:36

#2 By (27.130.41.35) on 2010-09-10 20:25

#1 By (1.46.243.39) on 2010-08-06 06:01